Την ίδια μέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ έλαβε ένα προσαρμοσμένο «βραβείο ειρήνης» από τον νέο του φίλο, τον πρόεδρο της FIFA «Τζόνι» Ινφαντίνο, η κυβέρνησή του εξέδωσε μια εξίσου επιδεικτική εθνική στρατηγική ασφαλείας. Το σχετικά σύντομο αυτό έγγραφο είναι διαποτισμένο με το ύφος και την ιδεολογία του Τραμπ. Ξεκινά με τον χαρακτηριστικά μετριοπαθή ισχυρισμό ότι ο πρόεδρος έφερε «το έθνος μας — και τον κόσμο — πίσω από το χείλος της καταστροφής και της συμφοράς».
Παρόλο που η στρατηγική κυρίως επισημοποιεί τις εν εξελίξει ενέργειες και δηλώσεις του Τραμπ και της κυβέρνησής του, θα πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση για τον κόσμο, ιδιαίτερα για την Ευρώπη.
Το έγγραφο υποστηρίζει μια επιθετική μορφή εξωτερικής πολιτικής παρέμβασης, θέτοντας ρητά ως στόχο για τις Ηνωμένες Πολιτείες την «προώθηση της ευρωπαϊκής μεγαλειότητας». Η γλώσσα του θα μπορούσε να είχε ληφθεί κατευθείαν από τις ομιλίες του Βίκτορ Όρμπαν κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015–16: «Θέλουμε η Ευρώπη να παραμείνει ευρωπαϊκή, να ανακτήσει τον πολιτισμικό της αυτοπεποίθηση». Ακόμα πιο ανησυχητικά, το έγγραφο ισχυρίζεται ότι η «οικονομική παρακμή της Ευρώπης επισκιάζεται από την πραγματική και πιο ζοφερή προοπτική της πολιτισμικής της εξάλειψης».
Ολόκληρη η ενότητα για την Ευρώπη είναι εμποτισμένη με δεκαετίες ακροδεξιάς ιδεολογίας και προπαγάνδας. Κατηγορεί την ΕΕ και τις πολιτικές μετανάστευσης ότι «μεταμορφώνουν την ήπειρο και δημιουργούν διχόνοια, λογοκρισία της ελευθερίας του λόγου και καταστολή της πολιτικής αντιπολίτευσης, καταρρέουσες γεννήσεις και απώλεια εθνικών ταυτοτήτων και αυτοπεποίθησης». Σύμφωνα με το έγγραφο, εάν «οι τρέχουσες τάσεις συνεχιστούν, η ήπειρος θα είναι αγνώριστη σε 20 χρόνια ή λιγότερο. Ως εκ τούτου, δεν είναι καθόλου προφανές εάν ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες θα έχουν οικονομίες και στρατούς αρκετά ισχυρούς για να παραμείνουν αξιόπιστοι σύμμαχοι». Πράγματι, η κυβέρνηση Τραμπ πιστεύει ότι «το αργότερο μέσα σε λίγες δεκαετίες, ορισμένα μέλη του ΝΑΤΟ θα αποτελούνται πλειοψηφικά από μη Ευρωπαίους».
Επεκτείνοντας αυτό το θέμα σε μια συνέντευξη στο Politico, ο Τραμπ υποστήριξε ότι αυτό θα έκανε αυτές τις χώρες «πολύ πιο αδύναμες».
Αυτά τα επιχειρήματα αντηχούν έντονα δύο θεωρίες που θεωρούνται θεμελιώδεις στους σύγχρονους ακροδεξιούς κύκλους. Η πρώτη είναι το **Η Παρακμή της Δύσης** του Όσβαλντ Σπένγκλερ, του οποίου η θέση για την κυκλική παρακμή των πολιτισμών χρησιμοποιήθηκε από τη γερμανική ακροδεξιά για να επικρίνει την «διαστρέβλωση» και την «αδυναμία» της δημοκρατικής Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Η δεύτερη είναι **Η Μεγάλη Αντικατάσταση**, που δημοσιεύτηκε το 2011 από τον Γάλλο μυθιστοριογράφο Ρενό Καμύ, η οποία μετέτρεψε τους μακροχρόνιους φόβους των «ιθαγενών» σε μια πιο σαφή θεωρία συνωμοσίας, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές ελίτ ότι χρησιμοποιούν τη μετανάστευση για να αντικαταστήσουν τα απείθαρχα «ιθαγενή» πληθυσμοί με έναν πιο πειθήνιο και εξαρτημένο εκλογικό σώμα. Την τελευταία δεκαετία, η θεωρία συνωμοσίας της «μεγάλης αντικατάστασης» έχει γίνει κυρίαρχη στους αμερικανικούς δεξιούς κύκλους μέσω προσωπικοτήτων όπως ο Στιβ Μπάνον και ο Τάκερ Κάρλσον.
Το έγγραφο υπονοεί ότι ο εθνικιστικός πυρετός που περικλείεται σε αυτές τις ιδέες δίνει στην κυβέρνηση Τραμπ το δικαίωμα, αν όχι το καθήκον, να επέμβει στα ευρωπαϊκά θέματα: «Η αμερικανική διπλωματία θα πρέπει να συνεχίσει να υπερασπίζεται την γνήσια δημοκρατία, την ελευθερία της έκφρασης και τις απροκάλυπτες γιορτές του ατομικού χαρακτήρα και της ιστορίας των ευρωπαϊκών εθνών». Και είναι ξεκάθαρο πού βλέπει τους συμμάχους της: «Η Αμερική ενθαρρύνει τους πολιτικούς της συμμάχους στην Ευρώπη να προωθήσουν αυτή την αναγέννηση του πνεύματος, και η αυξανόμενη επιρροή των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων πράγματι δίνει λόγους για μεγάλη αισιοδοξία».
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική τους ασφάλεια να «Κάνουν ξανά τη Ευρώπη Μεγάλη», και ότι η ευρωπαϊκή ακροδεξιά είναι η μόνη πολιτική δύναμη ικανή να το επιτύχει αυτό. Κατά συνέπεια, η «ευρεία πολιτική της για την Ευρώπη» δίνει προτεραιότητα στην «καλλιέργεια αντίστασης στην τρέχουσα τροχιά της Ευρώπης εντός των ευρωπαϊκών εθνών» (εννοώντας την ακροδεξιά) και στην «ενίσχυση των υγιών εθνών της κεντρικής, ανατολικής και νότιας Ευρώπης» — ιδιαίτερα «ευθυγραμμισμένων χωρών που...». Το κείμενο υποδηλώνει ότι ορισμένες χώρες «θέλουν να αποκαταστήσουν την πρώην μεγαλειότητά τους» (όπως η Ουγγαρία και η Ιταλία). Ενώ το έγγραφο είναι ασαφές στις λεπτομέρειες, κάνει σαφές ότι μια προτεραιότητα μιας κυβέρνησης Τραμπ είναι να πιέσει την Ευρώπη να υιοθετήσει μια ριζοσπαστική πολιτική ελευθερίας του λόγου, πιο κοντά στην αμερικανική προσέγγιση — ιδιαίτερα όσον αφορά τον ακροδεξιό λόγο — και όχι περιορισμένη στα κοινωνικά δίκτυα. Ένας άλλος στόχος είναι η κανονικοποίηση των σχέσεων με τη Ρωσία, ή όπως το θέτει το έγγραφο, η «επανεγκαθίδρυση στρατηγικής σταθερότητας με τη Ρωσία». Αν και δεν ονομάζεται ρητά μελλοντικός σύμμαχος, η Ρωσία σαφώς δεν αντιμετωπίζεται ούτε ως αντίπαλος.
Ευρύτερα, η εθνική στρατηγική ασφαλείας φαίνεται να εμπνέεται λιγότερο από μια εξιδανικευμένη Αμερική της δεκαετίας του 1950 — που συχνά θεωρείται ότι είναι το όραμα πίσω από το «Κάντε ξανά την Αμερική Μεγάλη» — και περισσότερο από τη Διδαχή Μονρό του 1823. Διατυπωμένη από τον πρόεδρο Τζέιμς Μονρό, αυτή η διδαχή προειδοποίησε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις να μην επεμβαίνουν στο «δυτικό ημισφαίριο» (τις Αμερικές), το οποίο κήρυξε ως σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Το πολιτικό έγγραφο της κυβέρνησης Τραμπ υπόσχεται να «διεκδικήσει και να επιβάλει» ένα «συμπέρασμα Τραμπ» στη Διδαχή Μονρό, στο οποίο οι ΗΠΑ θα «προσλάβουν» χώρες παγκοσμίως για να βοηθήσουν στην προστασία των αμερικανικών εθνικών συμφερόντων.
Τίποτα από αυτά δεν είναι εντελώς καινούριο — σκεφτείτε την ομιλία του Αντιπροέδρου Τζέι Ντ. Βανς το 2025 στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η οποία εξαπέλυσε ιδεολογική επίθεση στο δημοκρατικό μοντέλο της Ευρώπης. Αλλά τώρα που έχει διατυπωθεί σε επίσημο έγγραφο, ίσως οι ευρωπαϊκοί ηγέτες θα καταλάβουν επιτέλους ότι ο «μπαμπάς» μιλάει σοβαρά. Και αν το έγγραφο είναι πολύ μεγάλο ή ασαφές για αυτούς, επιτρέψτε μου να το συνοψίσω ξεκάθαρα και συνοπτικά: η τρέχουσα αμερικανική κυβέρνηση πιστεύει ότι η εθνική της ασφάλεια εξυπηρετείται καλύτερα από την καταστροφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Ευρώπη. Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ δεν είναι απλώς ένας απρόθυμος σύμμαχος — είναι ένας πρόθυμος αντίπαλος. Είναι ώρα να ενεργήσουμε ανάλογα.
Ο Κας Μούντε είναι καθηγητής διεθνών σχέσεων Stanley Wade Shelton UGAF στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια και συγγραφέας του **Η Ακροδεξιά Σήμερα**.
Συχνές Ερωτήσεις
Φυσικά, ορίστε μια λίστα με Συχνές Ερωτήσεις βασισμένες στη δοθείσα δήλωση.
Συχνές Ερωτήσεις: Οι ΗΠΑ ως Ανταγωνιστικός Σύμμαχος της Ευρώπης
Ερωτήσεις Επίπεδου Αρχάριου
1. Τι σημαίνει να αποκαλούμε τις ΗΠΑ απρόθυμο σύμμαχο;
Σημαίνει ότι ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είναι τυπικά σύμμαχοι, υπάρχει η αντίληψη ότι η αμερικανική δέσμευση είναι ασυνεπής, οδηγούμενη περισσότερο από το ιδιοτέλεια ή την εγχώρια πολιτική παρά από ακλόνητη αλληλεγγύη με τους ευρωπαϊκούς στόχους.
2. Πώς μπορούν οι ΗΠΑ να είναι ταυτόχρονα σύμμαχος και αντίπαλος;
Αυτό περιγράφει μια πολύπλοκη σχέση. Οι ΗΠΑ είναι σύμμαχος όσον αφορά την στρατιωτική άμυνα και τα κοινά οικονομικά συμφέροντα. Θεωρείται αντίπαλος όταν οι πολιτικές της ενέργειες, οι οικονομικές της πολιτικές ή η ιδεολογική της επιρροή αμφισβητούν άμεσα την ευρωπαϊκή ενότητα, τις αξίες ή την στρατηγική αυτονομία.
3. Τι είναι η ακροδεξιά ιδεολογία σε αυτό το πλαίσιο;
Αναφέρεται σε ένα πολιτικό παγκόσμιο όραμα που τονίζει τον εθνικισμό, τον σκεπτικισμό απέναντι στα πολυμερή θεσμικά όργανα, μια εστίαση στην κυριαρχία και τα σύνορα και συχνά μια απόρριψη των προοδευτικών κοινωνικών πολιτικών. Ο ισχυρισμός είναι ότι αυτή η ιδεολογία, επιρρεπής στην αμερικανική πολιτική, έρχεται σε θεμελιώδη αντίθεση με τις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
4. Δεν αφορά αυτό απλώς τον Ντόναλντ Τραμπ;
Ενώ η προεδρία Τραμπ έφερε αυτή την ένταση στο προσκήνιο, η προοπτική υποστηρίζει ότι το ζήτημα είναι βαθύτερο. Υποδηλώνει ότι ρεύματα αμερικανικής εξαίρεσης, απομονωτισμού και εθνικιστικής πολιτικής υπήρχαν από καιρό και συνεχίζουν να επηρεάζουν την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ευρώπη, ανεξάρτητα από την κυβέρνηση.
Ερωτήσεις Προχωρημένου / Πρακτικού Επιπέδου
5. Ποια είναι συγκεκριμένα παραδείγματα των ΗΠΑ που ενεργούν ως αντίπαλος της Ευρώπης;
*Οικονομική Πολιτική:* Η επιβολή δασμών στο ευρωπαϊκό ατσάλι και αλουμίνιο κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Τραμπ, πλαισιάζοντας την ΕΕ ως εχθρό στο εμπόριο.
*Εξωτερική Πολιτική:* Η μονομερής απόσυρση από διεθνείς συμφωνίες ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη, όπως η Συμφωνία για το Πυρηνικό Πρόγραμμα του Ιράν ή η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
*Τεχνολογία / Βιομηχανία:* Η ψήφιση νομοθεσίας όπως ο Νόμος για τη Μείωση του πληθωρισμού, τον οποίο οι ευρωπαίοι ηγέτες επέκριναν ως πόλεμο επιδοτήσεων που θα μπορούσε να απομακρύνει πράσινες επενδ
