Μια ανάλυση των Guardian και Carbon Brief αποκαλύπτει ότι η Κίνα και πλούσια παραγωγά πετρελαίου κράτη όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ είναι μεταξύ των δικαιούχων σημαντικής κλιματικής χρηματοδότησης. Η μελέτη εξέτασε προηγουμένως μη δημοσιοποιημένες αναφορές στον ΟΗΕ και δεδομένα του ΟΟΣΑ, δείχνοντας πώς δισεκατομμύρια δημόσιων κεφαλαίων χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
Η έρευνα διαπίστωσε ένα γενικά αποτελεσματικό σύστημα που μεταφέρει χρήματα από πλούσιες, υψηλών εκπομπών χώρες σε πιο ευάλωτα έθνη, βοηθώντας τες στη μετάβαση σε καθαρότερες οικονομίες και στην προσαρμογή στις κλιματικές επιπτώσεις. Ωστόσο, τόνισε επίσης ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων στερείται κεντρικής εποπτείας, καθώς η διανομή αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των επιμέρους χωρών, οδηγώντας σε πολιτικές επιρροές και σε κεφάλαια που δεν φθάνουν πάντα στις πιο κρίσιμες περιοχές.
Παρόλο που τα επίσημα δεδομένα είναι ελλιπή, η ανάλυση υπολόγισε ότι περίπου το ένα πέμπτο της κλιματικής χρηματοδότησης το 2021 και το 2022 κατευθύνθηκε στα 44 φτωχότερα έθνη του κόσμου, γνωστά ως Αναπτυσσόμενες Χώρες (ΑΧ). Μεγάλο μέρος αυτής της βοήθειας ήταν με τη μορφή δανείων και όχι επιχορηγήσεων, με ορισμένες ΑΧ να λαμβάνουν πάνω από τα δύο τρίτα της κλιματικής τους χρηματοδότησης σε αυτή τη μορφή. Σε περιπτώσεις όπως του Μπανγκλαντές και της Αγκόλας, τα δάνεια αντιστοιχούσαν στο 95% ή περισσότερο, ενδεχομένως επιδεινώνοντας τα χρέη τους.
Οι ανεπτυγμένες χώρες παρέχουν κλιματική χρηματοδότηση τόσο άμεσα όσο και μέσω πολυμερών θεσμών όπως οι αναπτυξιακές τράπεζες. Στο κλιματικό σύνοδο του ΟΗΕ το 2009 στην Κοπεγχάγη, τα πλούσια έθνη δεσμεύτηκαν να κινητοποιήσουν 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2020, αναγνωρίζοντας την ιστορική τους ευθύνη για την κλιματική αλλαγή και την οικονομική τους ικανότητα να βοηθήσουν. Ο στόχος επιτεύχθηκε τελικά το 2022, αλλά η ανάλυση πάνω από 20.000 έργων για την περίοδο 2021-2022 έδειξε σημαντικά κεφάλαια να πηγαίνουν σε πλούσια σε πετρέλαιο κράτη και στην Κίνα.
Για παράδειγμα, τα ΗΑΕ, ένας εξαγωγέας ορυκτών καυσίμων με υψηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, έλαβαν πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε κλιματικά δάνεια από την Ιαπωνία για έργα που περιλαμβάνουν ένα υπεράκτιο σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο Αμπού Ντάμπι και έναν αποτεφρωτήρα απορριμμάτων στο Ντουμπάι. Η Σαουδική Αραβία, μια από τις κορυφαίες χώρες σε εκπομπές άνθρακα, απέκτησε περίπου 328 εκατομμύρια δολάρια σε ιαπωνικά δάνεια για πρωτοβουλίες όπως ένα αγροτικό φωτοβολταϊκό πάρκο και στήριξη για την ηλεκτρική της εταιρεία.
Έξι βαλκανικά κράτη που επιθυμούν να ενταχθούν στην ΕΕ έλαβαν πάνω από 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε κλιματική χρηματοδότηση, με τη Σερβία να λαμβάνει το μεγαλύτερο μερίδιο—δέκα φορές περισσότερο κατά κεφαλήν από τις ΑΧ. Ακόμη και η Ρουμανία, μέλος της ΕΕ, έλαβε μια επιχορήγηση 8 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ για μελέτη πυρηνικού αντιδραστήρα.
Ο Joe Thwaites του Συμβουλίου Άμυνας Φυσικών Πόρων σημείωσε ότι ενώ η κλιματική χρηματοδότηση αυξάνεται, είναι ανεπαρκής για τις φτωχότερες και πιο ευάλωτες κοινότητες. Τόνισε ότι τέτοια χρηματοδότηση δεν είναι φιλανθρωπία αλλά στρατηγική επένδυση που αντιμετωπίζει τις ρίζες των κρίσεων όπως το κόστος διαβίωσης, ζητήματα εφοδιαστικής αλυσίδας, φυσικές καταστροφές, μετανάστευση και σύγκρουση.
Κατά τη διετία που μελετήθηκε, διατέθηκαν περίπου 33 δισεκατομμύρια δολάρια για ΑΧ, συμπεριλαμβανομένων εθνών όπως η Αϊτή και η Υεμένη, ενώ ένα μεγαλύτερο ποσό περίπου 98 δισεκατομμυρίων δολαρίων πήγε σε αναπτυσσόμενες χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Ινδίας και της Κίνας. Ένα επιπλέον ποσό 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων παρέμεινε αταξινόμητο. Η Ινδία ήταν ο μοναδικός μεγαλύτερος... Κατά την περίοδο αναφοράς, η Ινδία ήταν ο κύριος δικαιούχος κλιματικής χρηματοδότησης, λαμβάνοντας περίπου 14 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η Κίνα έλαβε 3 δισεκατομμύρια δολάρια, κυρίως από πολυμερείς τράπεζες.
Η ανάλυση δείχνει ότι η χαμηλή αντιπροσώπευση των Αναπτυσσομένων Χωρών (ΑΧ) οφείλεται εν μέρει στους μικρότερους πληθυσμούς τους, αλλά η σύνθεση της ομάδας των αναπτυσσόμενων χωρών προκαλεί ολοένα και περισσότερη τριβή στις κλιματικές διαπραγματεύσεις. Για παράδειγμα, η οικονομία της Κίνας έχει επεκταθεί σημαντικά από τότε που ταξινομήθηκε ως αναπτυσσόμενη χώρα από τον ΟΗΕ στη δεκαετία του 1990, και οι εκπομπές της κατά κεφαλήν ξεπερνούν πλέον αυτές της Ευρώπης. Αν και πιστεύεται ότι η Κίνα είναι σημαντικός χρηματοδότης κλιματικών έργων στο εξωτερικό, έχει αντιταχθεί στην επίσημη λογιστική των συνεισφορών της. Οι κατηγορίες ανάπτυξης του ΟΗΕ έχουν παραμείνει αμετάβλητες από τη δημιουργία τους το 1992.
Η Sarah Colenbrander, κλιματική διευθύντρια του Ινστιτούτου Αναπτυξιακών Σπουδών στο Εξωτερικό, επέκρινε αυτό το σύστημα, δηλώνοντας: "Επιτρέπει σε πλούσια έθνη όπως το Ισραήλ, την Κορέα, το Κατάρ, τη Σιγκαπούρη και τα ΗΑΕ, που έχουν μεγάλα αποτυπώματα άνθρακα, να αποφεύγουν τα διεθνή τους καθήκοντα. Είναι παράλογο ότι ομαδοποιούνται με χώρες όπως το Τόγκο, το Τόνγκα και η Τανζανία."
Πολλά από τα φτωχότερα έθνη του κόσμου λαμβάνουν πάνω από τα δύο τρίτα της κλιματικής τους χρηματοδότησης ως δάνεια, παρά τις ανησυχίες ότι δεν μπορούν να διαχειριστούν τους όρους αποπληρωμής και τους τόκους. Η Ritu Bharadwaj, διευθύντρια κλιματικής χρηματοδότησης στο Διεθνές Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης, σημείωσε: "Το πραγματικό ζήτημα με την κλιματική χρηματοδότηση δεν είναι το ποσό που δεσμεύεται, αλλά η δομή της. Προσθέτει στην οικονομική πίεση στις φτωχότερες χώρες, και ακόμη και τα πλεονεκτικά δάνεια συχνά έρχονται με όρους που ευνοούν τον δανειστή."
Δεδομένα της Παγκόσμιας Τράπεζας αποκαλύπτουν ότι οι ΑΧ εξόφλησαν σχεδόν 91,3 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξωτερικά χρέη κατά την ίδια περίοδο—τρεις φορές περισσότερα από τους προϋπολογισμούς κλιματικής χρηματοδότησής τους. Την τελευταία δεκαετία, οι εξωτερικές αποπληρωμές χρέους από τις φτωχότερες χώρες τριπλασιάστηκαν, από 14,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2012 σε 46,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022.
Η Shakira Mustapha, οικονομική ειδικός στο Κέντρο Προστασίας από Καταστροφές, εξέφρασε ανησυχία: "Ενώ είναι κοινή αντίληψη ότι το χρέος για δαπάνες που ενισχύουν την ανάπτυξη δεν είναι επιβλαβές, ανησυχώ αν οι χώρες δανείζονται απλώς για να εξοφλήσουν παλιά χρέη, καθυστερίζοντας το πρόβλημα."
Αιτήματα για σχόλιο από τα υπουργεία εξωτερικών της Κίνας, της Ιαπωνίας, της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ έμειναν απάντητα.
Μεθοδολογία:
Η ανάλυση των Guardian και Carbon Brief καλύπτει τη διμερή και πολυμερή δημόσια χρηματοδότηση που δεσμεύτηκε από ανεπτυγμένες χώρες για κλιματικά έργα σε αναπτυσσόμενες χώρες. Δεν περιλαμβάνει άλλες πηγές χρηματοδότησης όπως ιδιωτικές δωρεές ή πιστώσεις εξαγωγών που μετρούν προς τον στόχο των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων για κλιματική χρηματοδότηση. Τα δεδομένα για τη πολυμερή χρηματοδότηση προέρχονται από τον ΟΟΣΑ, και η διμερής χρηματοδότηση προέρχεται από τις Διετείς Αναφορές Διαφάνειας των χωρών προς την Πλαισιακή Σύμβαση του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Λόγω καθυστερήσεων στην αναφορά, τα πιο πρόσφατα δεδομένα φθάνουν μόνο έως το 2022. Εφόσον μόνο οι χώρες του Παραρτήματος II (23 βιομηχανοποιημένες χώρες και η ΕΕ) υποχρεούνται να συμβάλουν στον στόχο των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η διμερής ανάλυση περιορίζεται σε αυτούς τους συνεισφέροντες. Για αυτές τις χώρες, χρησιμοποιήσαμε επίσης μεθόδους του ΟΟΣΑ για να καθορίσουμε το μερίδιό τους στην πολυμερή κλιματική χρηματοδότηση.
Διαχωρίσαμε περαιτέρω την πολυμερή χρηματοδότηση ανά χώρα δότη, με βάση τα μερίδιά τους σε πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες και τις συνολικές συνεισφορές τους σε κλιματικά κεφάλαια. Αυτή η προσέγγιση ακολουθεί μια μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε από ειδικούς του Παγκόσμιου Ινστιτούτου Πόρων και του ODI.
Οι δικαιούχοι διμερών έργων ταξινομήθηκαν σύμφωνα με την ταξινόμηση χωρών του ΟΗΕ. Ωστόσο, πολλά έργα δεν μπορούσαν να ταξινομηθούν επειδή οι δικαιούχοι δεν ονομάζονταν, καταγράφονταν ως "πολυ-χώρα", ή ήταν μέρος μιας ομάδας όπου η χρηματοδότηση δεν μπορούσε να διαχωριστεί.
Αυτά τα αταξινόμητα έργα δεν υπολογίστηκαν στα ποσά που διατέθηκαν σε συγκεκριμένες αναπτυσσόμενες χώρες αλλά συμπεριλήφθηκαν στους συνολικούς συνόλους.
Αυτό ήταν χρήσιμο; Σας ευχαριστούμε για τα σχόλιά σας.
Ένας εκπρόσωπος της UN Climate Change σχολίασε: "Οι ανισότητες στις ροές κλιματικής χρηματοδότησης δείχνουν γιατί απαιτείται επειγόντως ένας μετασχηματισμός του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η θεώρηση της κλιματικής χρηματοδότησης ως φιλανθρωπία έχει εμποδίσει την απαραίτητη πρόοδο, όπως και η αντιμετώπισή της μόνο ως δαπάνης ενώ αγνοούνται τα σημαντικά ανθρώπινα και οικονομικά οφέλη της."
Φέτος, ο αρχικός στόχος των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων αντικαθίσταται από έναν νέο στόχο για τις ανεπτυγμένες χώρες να παράσχουν 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2035, με έναν ευρύτερο στόχο να κινητοποιηθούν 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Πρόσφατα, οι ηγέτες των
