Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα δήλωσε ότι οι χώρες που ασπάζονται τη μετάβαση σε μια καθαρότερη οικονομία θα δουν σημαντικά οικονομικά οφέλη, αναφέροντας την Κίνα ως παράδειγμα. Τα σχόλιά του έρχονται λίγο πριν από μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής παγκόσμιων ηγετών αυτή την εβδομάδα.
Σε μια τελική έκκληση προς τους αρχηγούς κυβερνήσεων που προσκάλεσε στη Νέα Υόρκη ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, ο Σάιμον Στιέλ, εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, προειδοποίησε ότι είναι απίθανο οι κυβερνήσεις να τηρήσουν την προθεσμία του τρέχοντος μήνα για την υποβολή των κλιματικών δεσμεύσεων που απαιτούνται βάσει της Συμφωνίας του Παρισιού. Ωστόσο, τόνισε ότι μπορούν ακόμα να ανασχηματίσουν τις οικονομίες τους για να ωφεληθούν από την χαμηλών εκπομπών ανάπτυξη.
«Κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση», δήλωσε ο Στιέλ. «Όχι αρκετά γρήγορα, όχι αρκετά βαθιά – αλλά η πρόοδος που έχουν καταγράψει οι χώρες στη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών δείχνει ότι κάτι λειτουργεί. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο εργαλείο για να επιταχύνουμε τα πράγματα».
Την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Στιέλ και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες θα κάνουν μια τελική ώθηση προς τους παγκόσμιους ηγέτες – με εξαίρεση τον Ντόναλντ Τραμπ, που θα απουσιάσει από τη συνάντηση – να παρουσιάσουν τα εθνικά τους κλιματικά σχέδια πριν από τη σύνοδο κορυφής COP30 στη Βραζιλία τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους. Αυτά τα σχέδια, γνωστά ως εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (ΕΚΣ), αποτελούν απαίτηση της Συμφωνίας του Παρισιού και προορίζονται να περιγράψουν πώς οι χώρες θα περιορίσουν την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας στους 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Πέρα από αυτό το όριο, οι κλιματικές επιπτώσεις γίνονται καταστροφικές και μη αναστρέψιμες.
Η αρχική προθεσμία για αυτά τα σχέδια – που καλύπτουν την επόμενη κρίσιμη δεκαετία των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου – ήταν ο Φεβρουάριος του τρέχοντος έτους. Ωστόσο, λόγω της πολιτικής αναταραχής μετά την εκλογή του Τραμπ, ο Στιέλ παρατάθηκε η προθεσμία μέχρι το τέλος του τρέχοντος μήνα. Ο ΟΗΕ θα αξιολογήσει στη συνέχεια εάν οι υποβληθείσες ΕΚΣ ευθυγραμμίζονται με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού.
Ο Στιέλ αναγνωρίζει ότι οι ΕΚΣ θα είναι κάτω από τον στόχο των 1,5°C, καθώς πολλές χώρες – συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Σαουδικής Αραβίας, που πρόσφατα έχουν εμποδίσει τις κλιματικές συνομιλίες – αναμένεται να προσφέρουν ανεπαρκή σχέδια. Οι ανησυχίες επεκτείνονται επίσης και σε άλλους μεγάλους εκπομπούς, όπως η Κίνα και η ΕΕ, παρά τις δημόσιες δεσμεύσεις τους για κλιματική δράση.
Παρόλο που η Κίνα έχει κάνει εντυπωσιακά βήματα στην πράσινη τεχνολογία – με τις ανανεώσιμες πηγές να παρέχουν πλέον το ένα τέταρτο του ηλεκτρισμού της, τα ηλεκτρικά οχήματα να καταλαμβάνουν τη μισή αγορά και οι εξαγωγές χαμηλών εκπομπών να φτάνουν τα 177 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι – αναμένεται η ΕΚΣ της να είναι ασθενέστερη από το απαραίτητο και υπερβολικά προσεκτική στην προβολή μειώσεων των εκπομπών. Αυτό αντανακλά τόσο την τάση του Πεκίνου να υπόσχεται λίγα και να παρέχει περισσότερα, όσο και την προφύλαξη ως απάντηση στην αβεβαιότητα από την κυβέρνηση Τραμπ.
Η ΕΕ, που για πολλά χρόνια είναι ηγέτης στην κλιματική πολιτική, παλεύει με εσωτερικές διχόνοιες καθώς ορισμένα κράτη μέλη αντιδρούν στην λαϊκιστική αντιπολίτευση. Δεν έχει οριστικοποιήσει την ΕΚΣ της και θα χάσει την προθεσμία του τέλους του μήνα. Αυτή την εβδομάδα, ωστόσο, οι υπουργοί της ΕΕ εξέδωσαν μια «δήλωση προθέσεων» για μείωση των εκπομπών κατά 66,25% έως 72,5% μέχρι το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτό είναι κάτω από το 79% ή περισσότερο που οι ακτιβιστές και οι ειδικοί λένε ότι είναι εφικτό.
Η Στέντιε βαν Βέλντχοβεν, περιφερειακή διευθύντρια για την Ευρώπη στο Παγκόσμιο Ινστιτούτο Πόρων, προειδοποίησε: «Η δήλωση της Ευρώπης αφήνει χώρο για πρόοδο, αλλά το ευρύ εύρος θα μπορούσε να στείλει μικτά σήματα, να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να βλάψει τις θέσεις εργασίας, την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα. Αν η ΕΕ φτάσει στο χαμηλότερο σημείο – ας πούμε, 66,3% – το να φτάσει στο 90% μόλις πέντε χρόνια αργότερα θα είναι εξαιρετικά δύσκολο. Αυτό υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη πολιτική βεβαιότητα που απαιτείται για…» Οι επενδυτές και οι εταιρείες χρειάζονται σαφή σήματα. Η Αυστραλία ανακοίνωσε πρόσφατα την κλιματική της δέσμευση, με στόχο τη μείωση των εκπομπών κατά 62-70% μέχρι το 2035. Ωστόσο, αυτός ο στόχος είναι ακόμα πολύ χαμηλός σε σύγκριση με τη μείωση 75% που οι αναλυτές λένε ότι είναι απαραίτητη για να παραμείνουμε εντός του ορίου θέρμανσης των 1,5°C. Η αποτυχία δέσμευσης για πλήρη κατάργηση των ορυκτών καυσίμων έχει αναστατώσει τα περιβαλλοντικά κινήματα. Η Αυστραλία ανταγωνίζεται την Τουρκία για τη διοργάνωση της σύνοδου κορυφής COP31 το επόμενο έτος.
Παρά αυτά, ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα Σάιμον Στιέλ πιστεύει ότι η COP30 μπορεί ακόμα να πετύχει αν σκιαγραφήσει τρόπους αντιμετώπισης των τρεχουσών ελλείψεων και αναδείξει τα οφέλη της μετάβασης σε μια πράσινη οικονομία. Σε μια αποκλειστική συνέντευξη στον Guardian στην έδρα του ΟΗΕ για το κλίμα στη Βόννη, ο Στιέλ αναγνώρισε ότι οι εθνικές κλιματικές δεσμεύσεις είναι ασθενέστερες από αυτό που απαιτεί η επιστήμη. Ωστόσο, τόνισε τη σημασία τους στην καθοδήγηση πραγματικών οικονομικών αποφάσεων.
Αναφέρθηκε σε περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα σε πράσινη ενέργεια και βιομηχανίες χαμηλών εκπομπών πέρυσι, ξεπερνώντας κατά πολύ το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια που επενδύθηκαν σε ορυκτά καύσιμα. «Βλέπω υπόσχεση, βλέπω δράση», είπε. «Βλέπω απτά αποτελέσματα. Αλλά όχι αρκετά».
Είναι σύνηθες να απορρίπτουμε τις ετήσιες κλιματικές συνεδρίες του ΟΗΕ ως αναποτελεσματικές – που η Γκρέτα Τούνμπεργκ τις ονόμασε περίφημα «μπλα μπλα μπλα». Ωστόσο, πριν από τη Συμφωνία του Παρισιού του 2015, ο κόσμος κατευθυνόταν προς θέρμανση πάνω από 5°C, κάτι που θα είχε κάνει τον πλανήτη αγνώριστο. Σήμερα, εάν πληρούνται όλες οι τρέχουσες δεσμεύσεις, η προβλεπόμενη θέρμανση είναι περίπου 2,7°C. Αν και είναι ακόμα πολύ υψηλή, αυτή αντιπροσωπεύει πρόοδο. Ο Στιέλ τόνισε ότι οι φετινές κλιματικές δεσμεύσεις πρέπει τουλάχιστον να «λυγίσουν την καμπύλη» προς τους 1,5°C, ακόμα και αν δεν φτάσουν εκεί.
Παρακάλεσε το κοινό να βλέπει αυτές τις συνεδρίες ως μέρος μιας συνεχιζόμενης διαδικασίας αντί να περιμένει από μια μόνο συνάντηση να λύσει τα πάντα. «Δημιουργούμε λανθασμένες προσδοκίες ότι όλα πρέπει να επιλυθούν σε εκείνη τη δεδομένη στιγμή», είπε.
Ο Στιέλ ζήτησε επίσης μια αλλαγή στην επικοινωνία του ΟΗΕ, απομακρυνόμενος από τις δριμείες προειδοποιήσεις που συχνά αγνοούνται από κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές προκλήσεις. Αντίθετα, σχεδιάζει να επιδείξει συγκεκριμένα παραδείγματα, όπως η επιτυχία της Κίνας στο να προσελκύσει δισεκατομμύρια σε επενδύσεις και να παράγει σημαντικά κέρδη μέσω της καθαρής ενέργειας και της πράσινης μεταμόρφωσης.
«Λέγαμε μόνο ένα μέρος της ιστορίας», εξήγησε. «Εστιάσαμε στις επιπτώσεις στις ζωές και τα βιοποριστικά, αλλά δεν τονίσαμε τα οικονομικά οφέλη – όπως η δημιουργία θέσεων εργασίας, η ασφάλεια τροφίμων και νερού, η καλύτερη υγεία και η συνολική οικονομική ανάπτυξη που ωθείται από ισχυρή κλιματική δράση».
Σημείωσε επίσης ότι οι χώρες αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο το κόστος της αδράνειας. Το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης παγκοσμίως επιδεινώθηκε από τις αυξήσεις των τιμών των τροφίμων που σχετίζονται με ακραίες καιρικές συνθήκες. Ακόμα και πλούσιες περιοχές στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο βλέπουν σπίτια και επιχειρήσεις να γίνονται μη ασφαλίσιμες – ένα πρόβλημα που κάποτε περιοριζόταν σε φτωχότερες, ευάλωτες περιοχές.
Η κλιματική κρίση βρίσκεται σε διαδρομή να διαταράξει τον καπιταλισμό όπως τον γνωρίζουμε.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα προειδοποιεί για οικονομικούς κινδύνους από την κλιματική κρίση
Ο Σάιμον Στιέλ, ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, προειδοποίησε ότι οι σοβαρές κλιματικές επιπτώσεις που ανέχονταν εδώ και καιρό οι ευάλωτες χώρες, φτάνουν τώρα στις πιο πλούσιες και προηγμένες οικονομίες του κόσμου – ένα σαφές σημάδι ότι οι συνθήκες αλλάζουν.
Οι ζημίες που σχετίζονται με το κλίμα κοστίζουν ήδη εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, και ο αριθμός αυξάνεται. Μέσα σε λίγο περισσότερο από μια δεκαετία, αυτά τα κόστη θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το 5% του παγκόσμιου ΑΕΠ κάθε χρόνο. «Αυτό σημαίνει μια σημαντική ύφεση», εξήγησε ο Στιέλ, «μια ύφεση διαφορετική από οποιαδήποτε έχουμε δει πριν, επειδή η ζημιά θα παραμένει χρόνο με το χρόνο, αντί να μειώνεται όπως συμβαίνει στις τυπικές οικονομικές ύφεσεις».
Εάν η πρόσφατη πληθωριστική πίεση ήταν αρκετή για να αποσταθεροποιήσει κυβερνήσεις και να επηρεάσει εκλογές, η επίδραση της κλιματικής κρίσης στο κόστος διαβίωσης θα είναι πολύ πιο σοβαρή. Ο Στιέλ σημείωσε, «Είδαμε πώς η τιμή των αυγών έγινε σύμβολο ελαττωματικής οικονομικής πολιτικής και κακής διαχείρισης. Τώρα φανταστείτε αυτό πολλαπλασιασμένο σε ό,τι αγοράζ
