Λίγες εβδομάδες μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, ένας φίλος που ψήφισε υπέρ της αποχώρησης μου είπε ποιο θεωρούσε το μεγαλύτερο πλεονέκτημα. «Δε θα χρειαστεί ποτέ ξανά να ακούσουμε για τη μετανάστευση», είπε. Η λογική ήταν ότι αν ο κόσμος είχε τον έλεγχο των συνόρων που ήθελε, οι πολιτικοί δε θα μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιούν τη μετανάστευση ως πολιτικό εργαλείο και η χώρα θα μπορούσε επιτέλους να εστιάσει σε άλλα σημαντικά θέματα. Περιττό να πω ότι η πρόβλεψη αυτή αποδείχθηκε καταπληκτικά λανθασμένη—τόσο πολύ που δεν χρειάστηκε καν να ξαναέχουμε αυτήν την συζήτηση.
Αυτό συμβαίνει γιατί οι συζητήσεις για τη μετανάστευση δεν λειτουργούν έτσι. Οι πύλες μετακινούνται συνεχώς. Τίποτα δεν το αποδεικνύει καλύτερα από το ότι ο Nigel Farage πήρε ακριβώς αυτό που είπε ότι ήθελε—το ΗΒ να φύγει από την ΕΕ και να τερματιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία—μόνο για να ξεσπάσει μια νέα διαμάχη γύρω από τη μετανάστευση, με το Reform UK να ισχυρίζεται τώρα ότι είναι οι μόνοι που μπορούν να τη λύσουν. Ποτέ δεν είναι αρκετό. Κοιτάξτε απλώς τις κλιμακούμενες καταστολές στις ΗΠΑ, όπου το δίχτυ διευρύνεται συνεχώς. Σε διάστημα μηνών, η επιβολή των μεταναστευτικών νόμων επεκτάθηκε τόσο επιθετικά που ακόμη και νόμιμοι και παράνομοι μετανάστες φοβούνται να βγουν από το σπίτι για ψώνια ή δουλειά, με στρατεύματα της Εθνοφρουρές να περιπολούν στους δρόμους.
Ξεκινά με τα σύνορα—αναπαρασταμένα ως τόσο διαπερατά που απαιτούν στρατιωτική δύναμη για την επιτήρησή τους και μέγιστη τιμωρία για όσους τα διασχίζουν. Οι άνθρωποι που προσπαθούν να εισέλθουν συχνά χαρακτηρίζονται ως «εισβολείς» που επιδιώκουν το έγκλημα ή την εκμετάλλευση. Πολιτικοί της δεξιάς στο ΗΒ χρησιμοποιούν τη λέξη «εισβολή» για χρόνια. Αφού ο Donald Trump επέστρεψε στην εξουσία, επισημοποίησε αυτήν την ιδέα, επεκτείνοντας τη συνταγματική προστασία έναντι εισβολής ώστε να συμπεριλαμβάνει και τους μετανάστες.
Τα νότια σύνορα των ΗΠΑ είναι πλέον τόσο στρατιωτικοποιημένα που εκεί αναπτύσσονται τεθωρακισμένα οχήματα που παλαιότερα ήταν σταθμευμένα στο Ιράκ. Οι διασχίσεις συνόρων είχαν ήδη μειωθεί πριν από την προεδρία του Trump, αλλά η πτώση επιταχύνθηκε κατά τη διοίκησή του. Μέχρι τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, οι διασχίσεις είχαν μειωθεί κατά 94% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Είναι αυτό αρκετό; Όχι. Γιατί οι αριθμοί δεν έχουν πραγματικά σημασία—το νόημα είναι να διατηρείται μια θεαματική επίδειξη δύναμης. Όπως είπε ο Ταξίαρχος Jeremy Winters, «Ο περιορισμός είναι στο 95%. Αλλά το 95% δεν είναι το 100%».
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει στο ΗΒ, όπου ορισμένα μέσα ενημέρωσης έχουν ακόμη προτείνει «διοπττρική διπλωματία» ως απάντηση στις αφίξεις με μικρά σκάφη—οι οποίες αντιστοιχούσαν μόνο στο 4% της συνολικής μετανάστευσης στο ΗΒ το 2024. Αυτές οι αντιδράσεις αφορούν πολιτική στάση, όχι πρακτικά αποτελέσματα.
Και δεν σταματά εκεί—μάλιστα, δεν μπορεί. Τι γίνεται με όσους βρίσκονται ήδη στη χώρα; Σύμφωνα με νέους νόμους που ενισχύουν την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), συνελήφθησαν όλοι, από παράνομους μετανάστες έως νόμιμους κατοίκους, παρόλο που η διοίκηση ισχυρίζεται ότι το κύριο κριτήριο είναι η «εγκληματικότητα». Η ICE είναι σε διαδρομή να γίνει η μεγαλύτερη αστυνομική δύναμη στις ΗΠΑ, και οι επιθετικές δημόσιες συλλήψεις της—μερικές φορές με χρήση χειροβομβίδων και συμπλοκών—δημιουργούν την εικόνα ενός μαζικού, άλυτου προβλήματος αντί να το αντιμετωπίζουν. Ο Trump υποσχέθηκε να απελάσει εκατομμύρια, και αν αυτά τα εκατομμύρια δεν υπάρχουν, παλιοί νόμοι μπορούν να επαναερμηνευτούν για να γίνει αυτό.
Παρομοίως, ο Farage έχει πει ότι μετά την αυτόματη απέλαση όλων των αφίξεων με μικρά σκάφη, θα στόχευε να αφαιρέσει 600.000 ανθρώπους κατά τη διάρκεια μιας πενταετούς βουλευτικής περιόδου. Αυτός ο αριθμός, όπως και του Trump, φαίνεται αυθαίρετος, ωστόσο ολόκληρα σχέδια χτίζονται γύρω από αυτόν. Η διαδρομή οδηγεί μόνο προς μία κατεύθυνση: προς μεγαλύτερες υπηρεσίες επιβολής, επαναγραφή νόμων και επαναπροσδιορισμό του τι σημαίνει να είσαι νόμιμος κάτοικος. Είναι εύκολο να προβλέψει κανείς ένα μέλλον όπου ακόμη και όσοι έφτασαν παράνομα αλλά αργότερα τους δόθηκε άδεια παραμονής θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν. Η παραμονή στη χώρα θα μπορούσε τελικά να γίνει παράνομη, και οι επηρεαζόμενοι θα μπορούσαν να καταμετρηθούν μεταξύ των αποκαλούμενων «εισβολέων». Αν αυτό ακούγεται ως δραματική εικασία, δεν έχετε παρακολουθήσει προσεκτικά.
Μόλις εδραιωθεί ένα κλίμα όπου ένα έθνος πολεμά τους μετανάστες στα σύνορά του, στους δρόμους του και στους χώρους εργασίας του, τι εμποδίζει την εχθρότητα να επεκταθεί και σε Βρετανούς πολίτες; Η ίδια η ιδέα της βρετανικότητας μετατοπίζεται ήδη, με ορισμένους να την επαναπροσδιορίζουν ώστε να σημαίνει απλώς «γεννημένος στη Βρετανία». Όταν ο ακαδημαϊκός Matthew Goodwin σημειώνει ότι «πάνω από το 50% των κοινωνικών κατοικιών στο Λονδίνο καταλαμβάνεται πλέον από άτομα που δεν είναι Βρετανοί», αναφέρεται σε όσους δεν γεννήθηκαν στο ΗΒ—πολλοί από τους οποίους είναι πολιτογραφημένοι πολίτες. Αυτή η εστίαση σε έναν μη γηγενή πληθυσμό χωρίς δικαιώματα καταλήγει να ρίχνει αβεβαιότητα ακόμη και σε όσους κατέχουν υπηκοότητα. Το αποτέλεσμα είναι ότι μικτές οικογένειες—με και πολίτες και μη πολίτες—συνδέονται με τους λιγότερο προστατευμένους μεταξύ τους. Στις ΗΠΑ, ακόμη και πολίτες, συμπεριλαμβανομένων παιδιών σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν απελαθεί ως μέρος των μέτρων καταστολής.
Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι τα πραγματικά γεγονότα ή οι αριθμοί δεν έχουν πραγματικά σημασία, γιατί τα ξενοδοχεία για αιτούντες άσυλο προκαλούν θυμό και τα μικρά σκάφη κάνουν τους ανθρώπους να αισθάνονται συγκλονισμένοι. Είναι δουλειά των πολιτικών να αντιμετωπίζουν τις δημόσιες ανησυχίες και να συναντούν τον κόσμο εκεί που βρίσκεται. Αλλά αυτό προϋποθέτει ότι οι απόψεις του κοινού είναι στατικές, όχι διαμορφωμένες από πολιτικές και μέσες επιρροές που ενισχύουν μια αίσθηση κρίσης και στη συνέχεια πιέζουν για ολοένα και πιο σκληρά μέτρα. Όταν ο Keir Starmer έδωσε μια σημαντική ομιλία περιγράφοντας σχέδια για να απαιτήσει από τους μετανάστες να «κερδίσουν» το δικαίωμα παραμονής, η επικεφαλίδα της Daily Mail φώναξε: «ΧΩΡΙΣ ΠΛΑΦΟΝ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ».
Αυτό συμβαίνει γιατί το βασικό ερώτημα στις μεταναστευτικές κρίσεις δεν είναι «πόσοι είναι πάρα πολλοί», αλλά «πόσο λίγοι είναι αρκετά λίγοι». Η απάντηση, για ορισμένους, είναι «λιγότεροι από το μηδέν». Και αφού αυτό είναι αδύνατο, ανεξάρτητα από το πόσο ακραίες γίνονται οι υποσχέσεις, οι λύσεις ή οι πολιτικές, ποτέ δεν θα φαίνονται αρκετές. Κάθε φορά που λαμβάνεται μια αποφασιστική ενέργεια—είτε είναι το Brexit, η ενίσχυση των απελάσεων ή η ανάπτυξη του ναυτικού—ένα καντέλι θα επιμένει ότι αυτές είναι απαραίτητες συμβιβάσεις, μόνο για να προχωρήσει γρήγορα και να υποστηρίξει την επόμενη απαίτηση όταν προκύψει.
Η Nesrine Malik είναι συντακτική συγγραφέας της Guardian.
Συχνές Ερωτήσεις
Φυσικά, ακολουθεί μια λίστα με συχνές ερωτήσεις σχετικά με το θέμα, παρουσιασμένες με σαφή και φυσικό τόνο.
Ερωτήσεις Επίπεδου Αρχάριου
Ε: Τι σημαίνει Ψηφίστε υπέρ του Brexit για να σταματήσουν τα σκάφη;
Α: Ήταν μια υπόσχεση που δόθηκε κατά την εκστρατεία του Brexit ότι η αποχώρηση από την ΕΕ θα επέτρεπε στο ΗΒ να ελέγξει πλήρως τα σύνορά του και να σταματήσει τα μικρά σκάφη που μεταφέρουν μετανάστες από τη Μάγχη.
Ε: Πώς υποτίθεται ότι το Brexit θα σταματούσε τα σκάφη;
Α: Η ιδέα ήταν ότι με την αποχώρηση από την ΕΕ, το ΗΒ θα μπορούσε να τερματίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων και να δημιουργήσει δικούς του, αυστηρότερους νόμους για το άσυλο, κάνοντας πιο δύσκολη την παράνομη είσοδο στη χώρα.
Ε: Έχει το Brexit σταματήσει επιτυχώς τα σκάφη;
Α: Όχι, ο αριθμός των διασχίσεων με μικρά σκάφη έχει παραμείνει υψηλός ή έχει αυξηθεί από την ολοκλήρωση του Brexit. Αυτό συμβαίνει επειδή τα σκάφη προέρχονται κυρίως από χώρες εκτός ΕΕ, οπότε το Brexit δεν επηρέασε άμεσα τις διαδρομές ή τους λόγους αυτών των διασχίσεων.
Ε: Τι είναι οι μετατοπισμένοι στόχοι που αναφέρονται;
Α: Αναφέρεται στο πως οι δηλωμένοι στόχοι της κυβέρνησης για τη μετανάστευση συνεχώς αλλάζουν. Για παράδειγμα, η εστίαση μετατοπίστηκε από έναν συγκεκριμένο στόχο καθαρής μετανάστευσης στο να σταματήσουν τα σκάφη, στη συνέχεια στην απέλαση ανθρώπων στη Ρουάντα, καθώς κάθε προηγούμενος στόχος δεν επιτεύχθηκε.
Ερωτήσεις Προχωρημένου/Λεπτομερούς Επιπέδου
Ε: Αν το Brexit έδωσε στο ΗΒ τον έλεγχο των συνόρων του, γιατί συνεχίζουν να συμβαίνουν διασχίσεις με σκάφη;
Α: Αν και το Brexit έδωσε στο ΗΒ τη νομική εξουσία να θέτει δικούς του μεταναστευτικούς νόμους, δεν έλυσε τις πρακτικές προκλήσεις. Τα σκάφη αποτελούν ένα σύνθετο διεθνές ζήτημα που περιλαμβάνει διακίνηση ανθρώπων, διεθνές δίκαιο για το άσυλο και συνεργασία με άλλες χώρες όπως η Γαλλία.
Ε: Γιατί οι αντιφρονούντες φαίνονται ποτέ μη ικανοποιημένοι;
Α: Οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι οι λύσεις της κυβέρνησης, όπως το σχέδιο απέλασης στη Ρουάντα, είναι δαπανηρές, ανήθικες, παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου και δεν αντιμετωπίζουν τις ρίζες του φαινομένου της μετανάστευσης. Θέλουν λύσεις που εστιάζουν σε ασφαλείς, νόμιμες διαδρομές και διεθνή συνεργασία, τις οποίες η κυβέρνηση διστάζει να ακολουθήσει πλήρως.
Ε: Τι είναι το σχέδιο για τη Ρουάντα και πώς υποτίθεται ότι λειτουργεί;
Α: Είναι μια πολιτική να στέ
